TÔN TRỌNG SỰ KHÁC BIỆT CỦA TRẺ

353

“Bố mẹ ơi, con muốn được tôn trọng”

Bố mẹ luôn yêu thương và dành cho con những điều tốt đẹp nhất! Thế nhưng trong cách giáo dục, trong cuộc sống hàng ngày, bố mẹ lại luôn phạm sai lầm là thiếu tôn trọng con!

Ở Việt Nam,“Con cãi cha mẹ trăm đường con hư” con ngoan là phải biết nghe lời. Hầu hết, các bố mẹ đều luôn muốn con phải “phục tùng” mọi ý kiến của người lớn. Đơn giản như mặc bộ quần áo này, ăn món này cho bổ dưỡng trong khi ngày nào cũng phải ăn, học thêm tiếng Anh trong khi con lại chỉ thích học vẽ. Nhiều bố mẹ còn ngăn cản những sở thích đó một cách quá đáng như cấm đoán, trách phạt, đánh đòn, chỉ muốn con chăm chỉ chú tâm và học mà thôi. Và khi con lớn lên, học ngành gì, ra làm việc ở đâu cũng là theo chủ ý của bố mẹ.

Mỗi khi con lên tiếng hoặc bày tỏ ý kiến của mình thì tức là con đang chống đối, hỗn láo và bướng bỉnh. Vì thế con thường không dám tâm sự những chuyện riêng, những chuyện khó nói như con thích ai, con thích làm gì hoặc chuyện con bị lạm dụng…với cha mẹ. Con biết kết quả của những lần tâm sự như thế, con sẽ bị mắng, ngăn cấm chứ không phải chia sẻ và những lời khuyên. Chỉ đến khi có chuyện xảy ra, bố mẹ mới ngỡ ngàng “Tại sao con không nói với cha/mẹ?”

Khi con nhỏ có hành vi “chống đối”, thì bố mẹ sẽ có những biện pháp dẹp bỏ ngay.

Không ít người lớn, kể cả thầy cô giáo hay cha mẹ, thường so sánh trẻ với 1 hình mẫu “con nhà người ta” nào đó: “Nhìn con nhà người ta mà thèm, cùng được ăn được học mà con nhà người ta thì năm nào cũng là học sinh giỏi, con nhà mình thì…” “Con nhà chú Hùng lại vừa thi học sinh giỏi cấp thành phố đấy, đẻ được đứa con như thế có phải nở mày nở mặt không”. Không phải người cha, người mẹ nào cũng biết rằng, một trong những câu nói của cha mẹ khiến con mình “tan nát cõi lòng”, đó chính là câu: “Trông con người ta mà thèm…”. Là cha mẹ, chúng ta cảm thấy thế nào nếu một ngày nào đó con mình cũng nói câu ngược lại như vậy: “Trông bố mẹ người ta mà thèm…”. Đây là cách ứng xử không đúng, không mang lại hiệu quả về mặt giáo dục, ngược lại, nó sẽ tạo ra tâm lý bực tức, giận dỗi, thậm chí là căm thù cả người so sánh mình lẫn người trở thành “hình mẫu” để so sánh.

Người lớn có thói quen thường so sánh con em mình với một hình mẫu “con nhà người ta” nào đó.

Đặc biệt, chúng ta có thói quen đánh giá trí thông minh thông qua việc học giỏi môn Toán, môn Văn. Nhưng các nhà tâm lý học đã chỉ ra rằng có 9 loại trí thông minh. Đó là trí thông minh tự nhiên, trí thông minh triết học, trí thông minh ngôn ngữ, trí thông minh toán – lôgic, trí thông minh vận động, trí thông minh âm nhạc-thính giác, trí thông minh không gian, trí thông minh tương tác xã hội và trí thông minh nội tâm.

9 loại hình trí thông minh

Người có trí thông minh ngôn ngữ rất nhạy cảm với từ ngữ, ý nghĩa sâu xa của lời nói, biết sử dụng ngôn ngữ một cách có hiệu quả. Những người này có thể học giỏi Văn, thích viết lách, ham giao lưu, trò chuyện, rất thận trọng trong lời ăn tiếng nói. Họ sẽ phát huy thế mạnh của trí thông minh này vào những nghề như luật sư, nhà giáo, nhà báo, nhà thuyết trình, diễn giả. Tương tự như thế, người có trí thông minh vận động rất ham các môn như thể dục, thể thao, múa, nhảy, đi lại biểu diễn. Họ sẽ thành công trong lĩnh vực thể thao, nghệ thuật, biểu diễn, nhưng có thể học dốt môn Toán…

Rất ít người có đủ cả 8 loại trí thông minh này, nhưng ai cũng có ít nhất một loại trí thông minh nào đó, số người có vài ba loại trí thông minh cũng không nhiều. Đó là lý do người phương Tây hay nói: “Con cái chúng ta đều tài giỏi cả” hay “Bạn giỏi, tôi giỏi, chúng ta đều giỏi”. Một nhận xét vừa rất khoa học lại rất nhân văn!

Vì vậy, để giúp con phát triển và trưởng thành, cha mẹ cần đồng hành cùng con. Không nên so sánh con mình với con người khác mang tính xúc phạm con mình.

Cha mẹ cần đồng hành cùng con

 Hãy tạo cơ hội cho con được trải nghiệm nhiều hoạt động, chứ không phải lúc nào cũng chỉ có điệp khúc “học, học đi!”. Cho con được đi học võ, tham gia lớp vẽ, lớp múa, đừng ngại nếu con thích thử mình trong lĩnh vực văn nghệ, cầu lông, bóng đá, được đi đây đi đó, được lên sân khấu, tham gia diễn đàn. Có thử trải nghiệm trong nhiều lĩnh vực khác nhau, bản thân trẻ cũng như cha mẹ mới phát hiện ra đâu là loại trí thông minh nổi trội của con, đâu là sở thích, đâu là sở trường, là khát khao của con. Từ đó có cái nhìn nhận công bằng về con. Cha mẹ sẽ có lúc nhận ra rằng: Con tôi không học giỏi Toán, nhưng cháu vẽ đẹp và có khả năng học ngoại ngữ nhanh; Con tôi không học giỏi môn Hát – Nhạc, nhưng cháu khỏe mạnh và rất ham mê thể thao, đặc biệt là bóng bàn; Tuy cháu còn mải chơi, nhưng được cái tiếp thu nhanh, nếu tập trung chú ý, cháu đều hoàn thành tốt các bài học; Tuy cháu học tập bình thường, chưa phát hiện ra cháu giỏi lĩnh vực nào, nhưng cháu là đứa trẻ bình thường…

Mỗi câu chuyện từ trẻ đều là một bài học để cha mẹ nhìn nhận những gì mình và con cùng hướng tới trong tương lai

Nhà chính trị, tiểu thuyết gia người Anh Edward G.Bulwer Lytion cho rằng: “Trẻ thơ và thiên tài đều có nét tương đồng, đó là sự tò mò. Hãy để thời thơ ấu bắt đầu theo cách riêng của nó, hãy để thiên tài xuất hiện và tự trưởng thành theo cách riêng”. Mỗi đứa trẻ là một cá thể khác biệt, không có 2 con người giống nhau như đúc, kể cả anh chị em sinh đôi. Mỗi em là một thế giới với những màu sắc rất riêng , cần được cha mẹ khám phá và thấu hiểu. Cha mẹ cần lắng nghe con mình nhiều hơn, mỗi câu chuyện từ trẻ đều là một bài học để cha mẹ nhìn nhận những gì mình và con cùng hướng tới trong tương lai, hay so sánh sự khác biệt giữa suy nghĩ và năng lực theo cách nhìn của con và những gì cha mẹ nghĩ.

Nhóm tác giả Sasuke